Atıf Teorisi

Atıf Teorisi Bir firmanın üretiminde etkili olan, tek bir faktörün kullanımı değil, çeşitli faktörlerin katkılarıdır Ancak, bu Çeşitli faktörlerden her birinin ayrı ayrı toplam üretime katkısını belirleyebilmek olanaklı mıdır? Eğer firma katkısını (verimini) ölçmeye çalıştığı faktörün kullanımını değiştirirken kullandığı diğer faktörleri sabit tutma olanağına sahip bulunsaydı, salt o faktörün toplam üretime katkısını hesaplayabilirdi. Ancak, faktörler kombine edilerek üretim sağlandığına göre, böyle bir olanağın bulunduğunu varsaymak gerçekçi değildir. Bu güç problemi çözmek ve her faktöre atfedilen katkıyı açıklayabilmek içn çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. Atıf teorisi adı verilen bu görüşlerden bazılarını bu maddede özetleyeceğiz. 

Bir firmanın kullandığı faktörlerden birinin kullanımını durdurması halinde toplam üründe meydana gelen azalma, söz konusu faktörün kullanıldığı zamanki katkısını verir. Dikkat edilecek olursa bu açıklama bir yöntem yanlışlığı taşımaktadır. Faktörler birbirleriyle’kombine edilerek toplam ürünü yarattıklarına göre, bir faktörün kullanımının durdurulması sonunda ortaya çıkan üretim azalışı yalmzca söz konusu faktörün kullanılmamasından değil, o faktörle birlikte kullanılan diğer faktörlerin kullanımında da bir miktar azalma meydana gelmesinden doğmuştur. Şu halde toplam üründeki azal manın sayısal değeri yalnızca kullanımı durdurulan faktörün kullanıldığı zamanki katkısını değil, onunla birlikte kullanılan diğer faktörlerinde belli oranda katkısını kapsamakladır. 

Malların ümtimende faktör kullanım oranları sabitse, bu malların üretim değerleri çeşitli faktörler arasında katkıları oranında dağılıı’ve böylece faktör lerin toplam ürüne katkıları da belirlenmiş olur. Bu sonucun elde edilmesi için, üretim koşulları ile talebin aynı kaldığı, tam rekabet koşullarının varlığı, tam faktör mobilitesi ve fiyatların maliyetlere eşit (kârlann sıfır) olduğu varsayılmaktadır. Bu varsayımlar altında at1fsorunu(sabit faktör kullanım oranlarının doğal sonucu olarak), bir doğrusal eş-anlı denklem sisteminin çözümü haline gelmektedir. 

Örneğin, 1 birim A malı, 2 birim toprak ve4 birim emek kullanılarak; 1 birim B mah ise 3 birim toprak ve 5 birim toprak kullanılarak üretilmektedir. A malının fıyatı 50 lira, B malmm fiyatı 70 liradır. Kârın sıfır olduğu varsayıldığından, maliyetler‘ile fiyatlar birbirine eşittir. Maliyetleri oluşturan, söz konusu faktörlere yapılan Ödemelerdir. Faktörlere yapılan ödemeler ise üretimde kullanılan (sabit) oranlarına göre belirlenecektir. Demek ki, toprak rantı R ile ve ücret W ile gösterilecek olursa, A ve B mallan için maliyet-fiyat eşitlikleri;

2R+4W=50 3R+5W=70 

doğru:;al eş-anlı denklem sistemi şeklindeyazılabilir. Bu sistem Çözüldüğünde, W = 5, R = 151ira bulunur. Şu halde A ve Bmallannm sırasıyla 50 ve 70 lira değerindeki birer birimlik üretimlerine toprak ve emek birimleri 15 ve 5 liralık katkıda bulunmuşlardır. A malının 50 liralık üretimde toprağa atfedilen toplam katkı 30 lira, emeğe atfedilen toplam katkı 2.0 liradır. B malının 70 liralık üretiminde toprağa atfedilen toplam katkı 45 lira, emeğe atfedilen toplam katkı 25 lira olmaktadır. 

Dikkat edilecek olursa, bu açaklamada, her faktöre yapılan ödemenin o faktörün katkısına göre belirlendiği varsayılmaktadır. Başka bir deyişle faktörün toplam katkısı, söz konusu faktörün marjinal ürün değeri ile kullanılan faktör miktarının çarpırru sonucu belirlenmektedir. Örneğin A malının birbiriminin üretilmesinde emeğin marjinal ürün değeri 5 lira, kullanılan emek miktarı 4 birim ve emeğin loplam katkısı 20 liradır. Sonuç olarak kullanılan enwğe yapılan toplam Ödemeler de 20 lira ()lmakludu‘. 

Bu açıklama iki tür güçlük ııışınıukladır. Birinci güçlük, sabit faktör oranları varsayınıındzın dogmaktadır. Faktörlerin sabit oranda kombine edilmesi durumunda, teorik olarak herhangi birinin marjinal ürününü ölçmenin olanağı yoktur. Çünkü bir faktörün yalnızca kendi marjinal ürününü izleyebilmek için diğerinin kullanılan miktarını sabit tutup söz konusu faktörün kullanılan miktarını değiştirmek gerekecektir. Oysa sabit oran varsayımı bu olanağı 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir